ATLAS Ouvrir dans l'atlas →

ExercicePremière, chapitre 6 — Trigonométrie · Cosinus, sinus et tangente d'un réel

Exercice 11

Calcul

Donner la valeur exacte, simplifiée autant que possible, des expressions suivantes :

a) 12cos⁡(34π)−35sin⁡(17π)12\cos(34\pi)-35\sin(17\pi)

b) 3cos⁡(15π)+18sin⁡(−π2)3\cos(15\pi)+18\sin\left(\dfrac{-\pi}{2}\right)

c) cos⁡2(2024π)\cos^{2}(2024\pi)

d) cos⁡(5π6)3sin⁡(13π3)\dfrac{\cos\left(\frac{5\pi}{6}\right)}{3\sin\left(\frac{13\pi}{3}\right)}

e) 2cos⁡(−π3)−sin⁡(π6)2\cos\left(\dfrac{-\pi}{3}\right)-\sin\left(\dfrac{\pi}{6}\right)

f) 3sin⁡(2π3)+5cos⁡(5π6)3\sin\left(\dfrac{2\pi}{3}\right)+5\cos\left(\dfrac{5\pi}{6}\right)

g) −12cos⁡(−2π3)+3cos⁡(7π3)-\dfrac{1}{2}\cos\left(\dfrac{-2\pi}{3}\right)+3\cos\left(\dfrac{7\pi}{3}\right)

h) (3cos⁡(5π4)−2sin⁡(−π4))2\left(3\cos\left(\dfrac{5\pi}{4}\right)-2\sin\left(\dfrac{-\pi}{4}\right)\right)^{2}

i) (2cos⁡(−9π4)−3cos⁡(5π3))2\left(2\cos\left(\dfrac{-9\pi}{4}\right)-3\cos\left(\dfrac{5\pi}{3}\right)\right)^{2}

j) (−2sin⁡(−4π3)+5sin⁡(17π4))2sin⁡2(17π6)\dfrac{\left(-2\sin\left(\frac{-4\pi}{3}\right)+5\sin\left(\frac{17\pi}{4}\right)\right)^{2}} {\sin^{2}\left(\frac{17\pi}{6}\right)}

Corrigé

On ramène systématiquement chaque angle à sa mesure principale avant de lire sa valeur remarquable.

a) 34π=17×2π34\pi=17\times 2\pi et 17π=π+8×2π17\pi=\pi+8\times 2\pi, donc cos⁡(34π)=cos⁡(0)=1\cos(34\pi)=\cos(0)=1 et sin⁡(17π)=sin⁡(π)=0\sin(17\pi)=\sin(\pi)=0 : 12cos⁡(34π)−35sin⁡(17π)=12×1−35×0=1212\cos(34\pi)-35\sin(17\pi)=12\times 1-35\times 0=\boxed{12}

b) 15π=π+7×2π15\pi=\pi+7\times 2\pi, donc cos⁡(15π)=cos⁡(π)=−1\cos(15\pi)=\cos(\pi)=-1, et sin⁡(−π2)=−1\sin\left(-\dfrac{\pi}{2}\right)=-1 : 3cos⁡(15π)+18sin⁡(−π2)=3×(−1)+18×(−1)=−213\cos(15\pi)+18\sin\left(\frac{-\pi}{2}\right)=3\times(-1)+18\times(-1)=\boxed{-21}

c) 2024π=1012×2π2024\pi=1012\times 2\pi, donc cos⁡(2024π)=cos⁡(0)=1\cos(2024\pi)=\cos(0)=1 : cos⁡2(2024π)=12=1\cos^{2}(2024\pi)=1^{2}=\boxed{1}

d) 13π3−4π=π3\dfrac{13\pi}{3}-4\pi=\dfrac{\pi}{3}, donc sin⁡(13π3)=sin⁡(π3)=32\sin\left(\dfrac{13\pi}{3}\right)= \sin\left(\dfrac{\pi}{3}\right)=\dfrac{\sqrt{3}}{2} : cos⁡(5π6)3sin⁡(13π3)=−323×32=−32×233=−13\frac{\cos\left(\frac{5\pi}{6}\right)}{3\sin\left(\frac{13\pi}{3}\right)} =\frac{-\frac{\sqrt{3}}{2}}{3\times\frac{\sqrt{3}}{2}} =-\frac{\sqrt{3}}{2}\times\frac{2}{3\sqrt{3}}=\boxed{-\frac{1}{3}}

e) cos⁡(−π3)=cos⁡(π3)=12\cos\left(-\dfrac{\pi}{3}\right)=\cos\left(\dfrac{\pi}{3}\right)=\dfrac{1}{2} : 2cos⁡(−π3)−sin⁡(π6)=2×12−12=122\cos\left(\frac{-\pi}{3}\right)-\sin\left(\frac{\pi}{6}\right) =2\times\frac{1}{2}-\frac{1}{2}=\boxed{\frac{1}{2}}

f) sin⁡(2π3)=32\sin\left(\dfrac{2\pi}{3}\right)=\dfrac{\sqrt{3}}{2} et cos⁡(5π6)=−32\cos\left(\dfrac{5\pi}{6}\right)=-\dfrac{\sqrt{3}}{2} : 3sin⁡(2π3)+5cos⁡(5π6)=332−532=−232=−33\sin\left(\frac{2\pi}{3}\right)+5\cos\left(\frac{5\pi}{6}\right) =\frac{3\sqrt{3}}{2}-\frac{5\sqrt{3}}{2}=\frac{-2\sqrt{3}}{2}=\boxed{-\sqrt{3}}

g) cos⁡(−2π3)=cos⁡(2π3)=−12\cos\left(-\dfrac{2\pi}{3}\right)=\cos\left(\dfrac{2\pi}{3}\right)=-\dfrac{1}{2} et 7π3−2π=π3\dfrac{7\pi}{3}-2\pi=\dfrac{\pi}{3} : −12cos⁡(−2π3)+3cos⁡(7π3)=−12×(−12)+3×12=14+32=74-\frac{1}{2}\cos\left(\frac{-2\pi}{3}\right)+3\cos\left(\frac{7\pi}{3}\right) =-\frac{1}{2}\times\left(-\frac{1}{2}\right)+3\times\frac{1}{2} =\frac{1}{4}+\frac{3}{2}=\boxed{\frac{7}{4}}

h) cos⁡(5π4)=−22\cos\left(\dfrac{5\pi}{4}\right)=-\dfrac{\sqrt{2}}{2} et sin⁡(−π4)=−22\sin\left(-\dfrac{\pi}{4}\right)=-\dfrac{\sqrt{2}}{2} : (3cos⁡(5π4)−2sin⁡(−π4))2=(−322+2)2=(−22)2=24=12\left(3\cos\left(\frac{5\pi}{4}\right)-2\sin\left(\frac{-\pi}{4}\right)\right)^{2} =\left(-\frac{3\sqrt{2}}{2}+\sqrt{2}\right)^{2} =\left(-\frac{\sqrt{2}}{2}\right)^{2}=\frac{2}{4}=\boxed{\frac{1}{2}}

i) −9π4+2π=−π4-\dfrac{9\pi}{4}+2\pi=-\dfrac{\pi}{4} donc cos⁡(−9π4)=22\cos\left(-\dfrac{9\pi}{4}\right)=\dfrac{\sqrt{2}}{2}, et cos⁡(5π3)=cos⁡(−π3)=12\cos\left(\dfrac{5\pi}{3}\right)=\cos\left(-\dfrac{\pi}{3}\right)=\dfrac{1}{2} : (2cos⁡(−9π4)−3cos⁡(5π3))2=(2−32)2=2−2×2×32+94=174−32\left(2\cos\left(\frac{-9\pi}{4}\right)-3\cos\left(\frac{5\pi}{3}\right)\right)^{2} =\left(\sqrt{2}-\frac{3}{2}\right)^{2} =2-2\times\sqrt{2}\times\frac{3}{2}+\frac{9}{4}=\boxed{\frac{17}{4}-3\sqrt{2}} Le piège est ici de « distribuer le carré » : (2−32)2\left(\sqrt{2}-\dfrac{3}{2}\right)^{2} ne vaut pas 2−942-\dfrac{9}{4}. Le double produit est indispensable.

j) −4π3+2π=2π3-\dfrac{4\pi}{3}+2\pi=\dfrac{2\pi}{3}, 17π4−4π=π4\dfrac{17\pi}{4}-4\pi=\dfrac{\pi}{4} et 17π6−2π=5π6\dfrac{17\pi}{6}-2\pi=\dfrac{5\pi}{6}, d'où sin⁡(2π3)=32\sin\left(\dfrac{2\pi}{3}\right)=\dfrac{\sqrt{3}}{2}, sin⁡(π4)=22\sin\left(\dfrac{\pi}{4}\right)=\dfrac{\sqrt{2}}{2} et sin⁡(5π6)=12\sin\left(\dfrac{5\pi}{6}\right)=\dfrac{1}{2}. Le numérateur vaut : (−2×32+5×22)2=(−3+522)2=3−2×3×522+25×24=3−56+252=312−56\begin{aligned} \left(-2\times\frac{\sqrt{3}}{2}+5\times\frac{\sqrt{2}}{2}\right)^{2} &= \left(-\sqrt{3}+\frac{5\sqrt{2}}{2}\right)^{2} \\ &= 3-2\times\sqrt{3}\times\frac{5\sqrt{2}}{2}+\frac{25\times 2}{4} = 3-5\sqrt{6}+\frac{25}{2}=\frac{31}{2}-5\sqrt{6} \end{aligned} et le dénominateur (12)2=14\left(\dfrac{1}{2}\right)^{2}=\dfrac{1}{4}. Diviser par 14\dfrac{1}{4} revient à multiplier par 44 : 312−5614=4(312−56)=62−206\frac{\frac{31}{2}-5\sqrt{6}}{\frac{1}{4}}=4\left(\frac{31}{2}-5\sqrt{6}\right) =\boxed{62-20\sqrt{6}}

Dans l'édifice

Thèmes

cosinus, sinus, relation cos² + sin² = 1

Ouvrir dans l'atlas interactif →