ATLAS Ouvrir dans l'atlas →

ExercicePremière, chapitre 6 — Trigonométrie · Angles associés

Exercice 16

Calcul

Écrire chacun des réels suivants à l'aide d'une ou deux des transformations −x-x, π−x\pi-x, π+x\pi+x ou π2−x\dfrac{\pi}{2}-x, où xx est un réel du tableau des valeurs remarquables, puis en déduire son cosinus et son sinus.

a) 2π3\dfrac{2\pi}{3}

b) 3π4\dfrac{3\pi}{4}

c) −5π6-\dfrac{5\pi}{6}

d) 7π6\dfrac{7\pi}{6}

e) 5π4\dfrac{5\pi}{4}

f) −π3-\dfrac{\pi}{3}

g) 11π6\dfrac{11\pi}{6}

h) 4π3\dfrac{4\pi}{3}

Corrigé

a) 2π3=π−π3\dfrac{2\pi}{3}=\pi-\dfrac{\pi}{3}, on utilise donc la colonne « π−x\pi-x » : cos⁡(2π3)=cos⁡(π−π3)=−cos⁡(π3)=−12\cos\left(\frac{2\pi}{3}\right)=\cos\left(\pi-\frac{\pi}{3}\right) =-\cos\left(\frac{\pi}{3}\right)=\boxed{-\frac{1}{2}}

sin⁡(2π3)=sin⁡(π−π3)=sin⁡(π3)=32\sin\left(\frac{2\pi}{3}\right)=\sin\left(\pi-\frac{\pi}{3}\right) =\sin\left(\frac{\pi}{3}\right)=\boxed{\frac{\sqrt{3}}{2}}

b) 3π4=π−π4\dfrac{3\pi}{4}=\pi-\dfrac{\pi}{4}, même colonne : cos⁡(3π4)=cos⁡(π−π4)=−cos⁡(π4)=−22\cos\left(\frac{3\pi}{4}\right)=\cos\left(\pi-\frac{\pi}{4}\right) =-\cos\left(\frac{\pi}{4}\right)=\boxed{-\frac{\sqrt{2}}{2}}

sin⁡(3π4)=sin⁡(π−π4)=sin⁡(π4)=22\sin\left(\frac{3\pi}{4}\right)=\sin\left(\pi-\frac{\pi}{4}\right) =\sin\left(\frac{\pi}{4}\right)=\boxed{\frac{\sqrt{2}}{2}}

c) −5π6=−(π−π6)-\dfrac{5\pi}{6}=-\left(\pi-\dfrac{\pi}{6}\right) : il faut ici deux transformations successives, d'abord « −x-x », puis « π−x\pi-x ». cos⁡(−5π6)=cos⁡(5π6)=cos⁡(π−π6)=−cos⁡(π6)=−32sin⁡(−5π6)=−sin⁡(5π6)=−sin⁡(π−π6)=−sin⁡(π6)=−12\begin{aligned} \cos\left(-\frac{5\pi}{6}\right) &= \cos\left(\frac{5\pi}{6}\right) = \cos\left(\pi-\frac{\pi}{6}\right) = -\cos\left(\frac{\pi}{6}\right) = \boxed{-\frac{\sqrt{3}}{2}} \\[1mm] \sin\left(-\frac{5\pi}{6}\right) &= -\sin\left(\frac{5\pi}{6}\right) = -\sin\left(\pi-\frac{\pi}{6}\right) = -\sin\left(\frac{\pi}{6}\right) = \boxed{-\frac{1}{2}} \end{aligned}

d) 7π6=π+π6\dfrac{7\pi}{6}=\pi+\dfrac{\pi}{6}, on utilise la colonne « π+x\pi+x » : cos⁡(7π6)=cos⁡(π+π6)=−cos⁡(π6)=−32\cos\left(\frac{7\pi}{6}\right)=\cos\left(\pi+\frac{\pi}{6}\right) =-\cos\left(\frac{\pi}{6}\right)=\boxed{-\frac{\sqrt{3}}{2}}

sin⁡(7π6)=sin⁡(π+π6)=−sin⁡(π6)=−12\sin\left(\frac{7\pi}{6}\right)=\sin\left(\pi+\frac{\pi}{6}\right) =-\sin\left(\frac{\pi}{6}\right)=\boxed{-\frac{1}{2}}

e) 5π4=π+π4\dfrac{5\pi}{4}=\pi+\dfrac{\pi}{4}, même colonne : cos⁡(5π4)=cos⁡(π+π4)=−cos⁡(π4)=−22\cos\left(\frac{5\pi}{4}\right)=\cos\left(\pi+\frac{\pi}{4}\right) =-\cos\left(\frac{\pi}{4}\right)=\boxed{-\frac{\sqrt{2}}{2}}

sin⁡(5π4)=sin⁡(π+π4)=−sin⁡(π4)=−22\sin\left(\frac{5\pi}{4}\right)=\sin\left(\pi+\frac{\pi}{4}\right) =-\sin\left(\frac{\pi}{4}\right)=\boxed{-\frac{\sqrt{2}}{2}}

f) −π3-\dfrac{\pi}{3} est déjà de la forme « −x-x » : cos⁡(−π3)=cos⁡(π3)=12\cos\left(-\frac{\pi}{3}\right)=\cos\left(\frac{\pi}{3}\right)=\boxed{\frac{1}{2}}

sin⁡(−π3)=−sin⁡(π3)=−32\sin\left(-\frac{\pi}{3}\right)=-\sin\left(\frac{\pi}{3}\right) =\boxed{-\frac{\sqrt{3}}{2}}

g) 11π6−2π=−π6\dfrac{11\pi}{6}-2\pi=-\dfrac{\pi}{6} : on retire d'abord un tour, ce qui ramène à la forme « −x-x ». cos⁡(11π6)=cos⁡(−π6)=cos⁡(π6)=32\cos\left(\frac{11\pi}{6}\right)=\cos\left(-\frac{\pi}{6}\right) =\cos\left(\frac{\pi}{6}\right)=\boxed{\frac{\sqrt{3}}{2}}

sin⁡(11π6)=sin⁡(−π6)=−sin⁡(π6)=−12\sin\left(\frac{11\pi}{6}\right)=\sin\left(-\frac{\pi}{6}\right) =-\sin\left(\frac{\pi}{6}\right)=\boxed{-\frac{1}{2}}

h) 4π3=π+π3\dfrac{4\pi}{3}=\pi+\dfrac{\pi}{3}, colonne « π+x\pi+x » : cos⁡(4π3)=cos⁡(π+π3)=−cos⁡(π3)=−12\cos\left(\frac{4\pi}{3}\right)=\cos\left(\pi+\frac{\pi}{3}\right) =-\cos\left(\frac{\pi}{3}\right)=\boxed{-\frac{1}{2}}

sin⁡(4π3)=sin⁡(π+π3)=−sin⁡(π3)=−32\sin\left(\frac{4\pi}{3}\right)=\sin\left(\pi+\frac{\pi}{3}\right) =-\sin\left(\frac{\pi}{3}\right)=\boxed{-\frac{\sqrt{3}}{2}}

On constate que c) et d) donnent le même résultat : c'est normal, puisque −5π6+2π=7π6-\dfrac{5\pi}{6}+2\pi=\dfrac{7\pi}{6}, ces deux réels ont le même point image.

Dans l'édifice

Thèmes

cosinus, sinus, angles associés

Notions

cosinus et sinus

Ouvrir dans l'atlas interactif →