ATLAS Ouvrir dans l'atlas →

ExerciceMaths Sup – MPSI, chapitre 4 — Nombres complexes et trigonométrie · Équations algébriques

Exercice 32

Calcul

Résoudre dans ℂ\mathbb{C} les équations suivantes, d'inconnue zz.

(a) z2+z+1=0z^{2} + z + 1 = 0

(b) z2−2iz+2−4i=0z^{2} - 2\mathrm{i} z + 2 - 4\mathrm{i} = 0

(c) 4z2−16z+11−12i=04z^{2} - 16z + 11 - 12\mathrm{i} = 0

(d) iz2+(4i−3)z+i−5=0\mathrm{i} z^{2} + (4\mathrm{i} - 3)z + \mathrm{i} - 5 = 0

(e) z4−(5−14i)z2−2(5i+12)=0z^{4} - (5 - 14\mathrm{i})z^{2} - 2(5\mathrm{i} + 12) = 0

(f) z2−2eiθz+2isin⁡θ eiθ=0z^{2} - 2\mathrm{e}^{\mathrm{i}\theta}z + 2\mathrm{i}\sin\theta\,\mathrm{e}^{\mathrm{i}\theta} = 0, θ∈ℝ\theta \in \mathbb{R}

Corrigé

On calcule le discriminant, l'une de ses racines carrées, puis l'on applique le théorème 4 du cours.

• (a) Δ=−3=(i3)2\Delta = -3 = (\mathrm{i}\sqrt{3})^{2} : z=−1±i32\boxed{z = \dfrac{-1 \pm \mathrm{i}\sqrt{3}}{2}}, c'est-à-dire jj et j2j^{2}.

• (b) Δ=−4−4(2−4i)=−12+16i=(2(1+2i))2\Delta = -4 - 4(2 - 4\mathrm{i}) = -12 + 16\mathrm{i} = \big(2(1 + 2\mathrm{i})\big)^{2} : z=1+3i  ou  z=−1−i\boxed{z = 1 + 3\mathrm{i} \ \text{ ou } \ z = -1 - \mathrm{i}}

• (c) Avec le discriminant réduit, Δ′=64−4(11−12i)=20+48i=(6+4i)2\Delta' = 64 - 4(11 - 12\mathrm{i}) = 20 + 48\mathrm{i} = (6 + 4\mathrm{i})^{2} : z=8±(6+4i)4z = \frac{8 \pm (6 + 4\mathrm{i})}{4}, d'où z=72+i  ou  z=12−i\boxed{z = \dfrac{7}{2} + \mathrm{i} \ \text{ ou } \ z = \dfrac{1}{2} - \mathrm{i}}

• (d) Δ=(4i−3)2−4i(i−5)=−3−4i=(1−2i)2\Delta = (4\mathrm{i} - 3)^{2} - 4\mathrm{i}(\mathrm{i} - 5) = -3 - 4\mathrm{i} = (1 - 2\mathrm{i})^{2}, puis z=3−4i±(1−2i)2iz = \frac{3 - 4\mathrm{i} \pm (1 - 2\mathrm{i})}{2\mathrm{i}} : z=−3−2i  ou  z=−1−i\boxed{z = -3 - 2\mathrm{i} \ \text{ ou } \ z = -1 - \mathrm{i}}

• (e) On pose Z=z2Z = z^{2}. Le discriminant de Z2−(5−14i)Z−2(5i+12)Z^{2} - (5 - 14\mathrm{i})Z - 2(5\mathrm{i} + 12) vaut −75−100i=(5(1−2i))2-75 - 100\mathrm{i} = \big(5(1 - 2\mathrm{i})\big)^{2}, d'où Z=5−12iZ = 5 - 12\mathrm{i} ou Z=−2iZ = -2\mathrm{i}. Les racines carrées de ces nombres sont ±(3−2i)\pm(3 - 2\mathrm{i}) et ±(1−i)\pm(1 - \mathrm{i}). z∈{3−2i, −3+2i, 1−i, −1+i}\boxed{z \in \{3 - 2\mathrm{i},\ -3 + 2\mathrm{i},\ 1 - \mathrm{i},\ -1 + \mathrm{i}\}}

• (f) Le discriminant réduit vaut e2iθ−2isin⁡θ eiθ=eiθ(cos⁡θ−isin⁡θ)=1\mathrm{e}^{2\mathrm{i}\theta} - 2\mathrm{i}\sin\theta\,\mathrm{e}^{\mathrm{i}\theta} = \mathrm{e}^{\mathrm{i}\theta}(\cos\theta - \mathrm{i}\sin\theta) = 1 : z=eiθ+1  ou  z=eiθ−1\boxed{z = \mathrm{e}^{\mathrm{i}\theta} + 1 \ \text{ ou } \ z = \mathrm{e}^{\mathrm{i}\theta} - 1}

On contrôle par la somme et le produit : en (b), (1+3i)+(−1−i)=2i(1 + 3\mathrm{i}) + (-1 - \mathrm{i}) = 2\mathrm{i} et (1+3i)(−1−i)=2−4i(1 + 3\mathrm{i})(-1 - \mathrm{i}) = 2 - 4\mathrm{i} ✓.

Ouvrir dans l'atlas interactif →