ATLAS Ouvrir dans l'atlas →

ExerciceMaths Sup – MPSI, chapitre 5 — Fonctions usuelles et dérivation pratique · Fonctions circulaires réciproques

Exercice 34

Calcul

Calculer les nombres suivants.

(a) Arcsin⁡(−12)\operatorname{Arcsin}\Big(-\dfrac{1}{2}\Big)

(b) Arccos⁡(−22)\operatorname{Arccos}\Big(-\dfrac{\sqrt{2}}{2}\Big)

(c) Arctan⁡3\operatorname{Arctan}\sqrt{3}

(d) Arccos⁡(cos⁡4π3)\operatorname{Arccos}\Big(\cos\dfrac{4\pi}{3}\Big)

(e) Arcsin⁡(sin⁡3)\operatorname{Arcsin}(\sin 3)

(f) Arctan⁡(tan⁡87π5)\operatorname{Arctan}\Big(\tan\dfrac{87\pi}{5}\Big)

(g) Arccos⁡(sin⁡7π15)\operatorname{Arccos}\Big(\sin\dfrac{7\pi}{15}\Big)

(h) Arccos⁡(sin⁡17π5)\operatorname{Arccos}\Big(\sin\dfrac{17\pi}{5}\Big)

(i) Arccos⁡(cos⁡(−2π3))\operatorname{Arccos}\Big(\cos\Big(-\dfrac{2\pi}{3}\Big)\Big)

Corrigé

Pour calculer Arcsin⁡y\operatorname{Arcsin} y, on cherche l'unique angle de [−π2 ,π2][-\frac{\pi}{2}\,,\frac{\pi}{2}] dont le sinus vaut yy ; de même avec [0 ,π][0\,,\pi] pour l'arc cosinus et ]−π2 ,π2[]-\frac{\pi}{2}\,,\frac{\pi}{2}[ pour l'arc tangente. Lorsque l'argument est déjà un cosinus ou un sinus, on ramène l'angle dans le bon intervalle.

• (a), (b), (c) Arcsin⁡(−12)=−π6Arccos⁡(−22)=3π4Arctan⁡3=π3\boxed{\operatorname{Arcsin}\Big(-\frac{1}{2}\Big) = -\frac{\pi}{6} \qquad \operatorname{Arccos}\Big(-\frac{\sqrt{2}}{2}\Big) = \frac{3\pi}{4} \qquad \operatorname{Arctan}\sqrt{3} = \frac{\pi}{3}}

• (d) cos⁡4π3=cos⁡(2π−4π3)=cos⁡2π3\cos\frac{4\pi}{3} = \cos\big(2\pi - \frac{4\pi}{3}\big) = \cos\frac{2\pi}{3}, et 2π3∈[0 ,π]\frac{2\pi}{3} \in [0\,,\pi] : 2π3\boxed{\frac{2\pi}{3}}

• (e) sin⁡3=sin⁡(π−3)\sin 3 = \sin(\pi - 3), et π−3≈0,14∈[−π2 ,π2]\pi - 3 \approx 0{,}14 \in [-\frac{\pi}{2}\,,\frac{\pi}{2}] : π−3\boxed{\pi - 3}

• (f) La tangente est π\pi-périodique, et 87π5−17π=2π5∈ ]−π2 ,π2[\frac{87\pi}{5} - 17\pi = \frac{2\pi}{5} \in \,]-\frac{\pi}{2}\,,\frac{\pi}{2}[ : 2π5\boxed{\frac{2\pi}{5}}

• (g) sin⁡7π15=cos⁡(π2−7π15)=cos⁡π30\sin\frac{7\pi}{15} = \cos\big(\frac{\pi}{2} - \frac{7\pi}{15}\big) = \cos\frac{\pi}{30} : π30\boxed{\frac{\pi}{30}}

• (h) sin⁡17π5=sin⁡(−3π5)=−cos⁡π10=cos⁡9π10\sin\frac{17\pi}{5} = \sin\big(-\frac{3\pi}{5}\big) = -\cos\frac{\pi}{10} = \cos\frac{9\pi}{10} : 9π10\boxed{\frac{9\pi}{10}}

• (i) cos⁡(−2π3)=cos⁡2π3\cos\big(-\frac{2\pi}{3}\big) = \cos\frac{2\pi}{3} : 2π3\boxed{\frac{2\pi}{3}}

Piège : on n'a pas Arccos⁡(cos⁡x)=x\operatorname{Arccos}(\cos x) = x en général ; c'est vrai seulement pour x∈[0 ,π]x \in [0\,,\pi], et (d), (i) en donnent deux contre-exemples. L'exercice 36 étudie ces fonctions en détail.

Ouvrir dans l'atlas interactif →