ATLAS Ouvrir dans l'atlas →

ExerciceMaths expertes, chapitre 5 — Géométrie complexe · Formules de trigonométrie

Exercice 11

Calcul

Soit xx un réel quelconque tel que x≢0  [π2]x \not\equiv 0\; \left[\dfrac{\pi}{2}\right].

1. Simplifier l'expression : 1−cos⁡(2x)sin⁡(2x)\frac{1-\cos(2x)}{\sin(2x)}

2. En déduire la valeur de tan⁡(π8)\tan\left(\dfrac{\pi}{8}\right) et tan⁡(π12)\tan\left(\dfrac{\pi}{12}\right).

Corrigé

Soit xx un réel tel que x≢0 [π2]x\not\equiv 0\ \left[\dfrac{\pi}{2}\right], ce qui garantit sin⁡(2x)≠0\sin(2x)\neq 0 et cos⁡(x)≠0\cos(x)\neq 0.

1. On utilise les deux formules de duplication : cos⁡(2x)=1−2sin⁡2(x)etsin⁡(2x)=2sin⁡(x)cos⁡(x)\cos(2x)=1-2\sin^2(x) \qquad\text{et}\qquad \sin(2x)=2\sin(x)\cos(x) Ce qui nous donne : 1−cos⁡(2x)sin⁡(2x)=1−(1−2sin⁡2(x))2sin⁡(x)cos⁡(x)=2sin⁡2(x)2sin⁡(x)cos⁡(x)=sin⁡(x)cos⁡(x)\begin{aligned} \frac{1-\cos(2x)}{\sin(2x)} &= \frac{1-\left(1-2\sin^2(x)\right)}{2\sin(x)\cos(x)}\\ &= \frac{2\sin^2(x)}{2\sin(x)\cos(x)}\\ &= \frac{\sin(x)}{\cos(x)} \end{aligned}

1−cos⁡(2x)sin⁡(2x)=tan⁡(x)\boxed{\frac{1-\cos(2x)}{\sin(2x)}=\tan(x)}

2. Il suffit d'appliquer la formule précédente à des valeurs bien choisies de xx.

Pour x=π8x=\dfrac{\pi}{8}, on a 2x=π42x=\dfrac{\pi}{4}, ainsi : tan⁡(π8)=1−cos⁡(π4)sin⁡(π4)=1−2222=2−22=22−22\tan\left(\frac{\pi}{8}\right)=\frac{1-\cos\left(\frac{\pi}{4}\right)}{\sin\left(\frac{\pi}{4}\right)} =\frac{1-\frac{\sqrt{2}}{2}}{\frac{\sqrt{2}}{2}}=\frac{2-\sqrt{2}}{\sqrt{2}}=\frac{2\sqrt{2}-2}{2}

tan⁡(π8)=2−1\boxed{\tan\left(\frac{\pi}{8}\right)=\sqrt{2}-1}

Pour x=π12x=\dfrac{\pi}{12}, on a 2x=π62x=\dfrac{\pi}{6}, ainsi : tan⁡(π12)=1−cos⁡(π6)sin⁡(π6)=1−3212=2(1−32)\tan\left(\frac{\pi}{12}\right)=\frac{1-\cos\left(\frac{\pi}{6}\right)}{\sin\left(\frac{\pi}{6}\right)} =\frac{1-\frac{\sqrt{3}}{2}}{\frac{1}{2}}=2\left(1-\frac{\sqrt{3}}{2}\right)

tan⁡(π12)=2−3\boxed{\tan\left(\frac{\pi}{12}\right)=2-\sqrt{3}}
Ouvrir dans l'atlas interactif →